تب مالت و لبنیات غیرپاستوریزه
تب مالت معمولاً از لبنیات پاستوریزه‌نشده یا تماس با دام آلوده می‌آید. این مقاله می‌گوید نشانه‌ها چیست، چرا ممکن است دیر تشخیص داده شود و چطور خطر را کم کنیم.
شیر تازه و پنیر خانگی برای خیلی‌ها یعنی طعم آشنای خانه. ولی اگر شیر یا پنیر از دام آلوده آمده و پاستوریزه نشده باشد، می‌تواند باکتری بروسلا را به انسان برساند. بیماری ایجادشده را «تب مالت» یا بروسلوز می‌گویند. این مقاله برای کسانی است که تب و درد مفصل دارند و به یاد می‌آورند چنین لبنیاتی خورده‌اند، یا می‌خواهند از خانواده‌شان محافظت کنند.
تب مالت چگونه به انسان می‌رسد؟
CDC چند راه را نام می‌برد:
- نوشیدن شیر خام یا خوردن لبنیات (شیر، پنیر، بستنی) که از شیر آلوده ساخته شده
- خوردن گوشت نیم‌پز از دام آلوده
- تماس مستقیم با دام آلوده یا ترشحاتش
- نفس کشیدن در محیط آلوده
- کار در آزمایشگاه
در WHO آمده بیشتر موارد از شیر یا پنیر غیرپاستوریزهٔ بز و گوسفند است. دامداران، قصاب‌ها، شکارچیان، دامپزشکان و کارکنان آزمایشگاه بیشتر در معرض‌اند. نکتهٔ آرامش‌بخش این است که انتقال از انسان به انسان بسیار نادر است.
نشانه‌ها چیست؟
شروع بیماری معمولاً شبیه آنفلوانزای شدید است: تب، ضعف، عرق، سردرد، درد عضله و مفصل و کمر، بی‌اشتهایی. در WHO آمده نشانه‌ها معمولاً دو تا چهار هفته بعد از تماس شروع می‌شود و ممکن است از یک هفته تا دو ماه طول بکشد. گاهی نشانه‌ها خفیف است و بیماری از نظر دور می‌ماند.
اگر درمان نشود یا ناقص بماند، عفونت می‌تواند مزمن شود. CDC آرتریت، تورم بیضه، عفونت قلب، مشکل حافظه یا گیجی، افسردگی و بزرگ شدن کبد و طحال را نام می‌برد.
چرا ممکن است دیر تشخیص داده شود؟
چون نشانه‌ها مثل خیلی بیماری‌های دیگر است. در CDC آمده نشانه‌های اولیه غیراختصاصی‌اند و تشخیص با آزمایش مشخص می‌شود. به همین دلیل پزشک از شما می‌پرسد: دام، شیر خام، پنیر محلی، سفر. اگر چیزی از این‌ها به خاطر دارید حتماً بگویید. این شرح حال به انتخاب آزمایش درست کمک می‌کند. آزمایش‌ها شامل آزمایش پادتن در خون و گاهی کشت است و گاهی نمونهٔ دوم چند هفته بعد لازم می‌شود.
چطور خطر را کم کنیم؟
CDC می‌گوید:
- گوشت نیم‌پز نخورید.
- لبنیات پاستوریزه‌نشده (شیر، پنیر، بستنی) نخورید و ننوشید.
- «اگر مطمئن نیستید لبنیات پاستوریزه است، نخورید و ننوشید.»
در WHO آمده پاستوریزه کردن شیر، از جمله شیر مصرفی برای پنیر، قدم مهمی برای پیشگیری است. برای کسانی که با دام کار می‌کنند، موانع محافظ و دفع درست جفت، لاشه و احشا مهم است. در CDC آمده کارکنان دام باید دستکش، عینک، لباس محافظ و ماسک به کار ببرند.
اگر در خانه لبنیات سنتی یا محلی مصرف می‌کنید و می‌خواهید بدانید چه کار می‌شود کرد، از پزشک بپرسید. در منابعی که خواندیم، راه پیشگیری پاستوریزه کردن شیر است؛ دربارهٔ روش‌های دیگر ایمن‌سازی لبنیات محلی نمی‌توانیم قول بدهیم.
درمان چگونه است؟
با آنتی‌بیوتیک‌هایی که پزشک انتخاب می‌کند، معمولاً ترکیبی از چند دارو. مدت درمان هفته‌هاست؛ CDC حداقل ۶ تا ۸ هفته می‌نویسد. بهبودی کامل ممکن است از چند هفته تا چند ماه طول بکشد. دارو را بی‌نظر پزشک قطع نکنید، چون درمان ناقص خطر مزمن شدن را بیشتر می‌کند. مرگ در تب مالت نادر است (در CDC: کمتر از ۲ درصد مبتلایان).
اگر باردارید، به آنتی‌بیوتیک حساسیت دارید یا دفاع بدنتان ضعیف است، حتماً به پزشک بگویید (CDC).
اگر خانواده همان لبنیات را خورده
همه کسانی که همان لبنیات یا گوشت را خورده‌اند ممکن است در معرض بوده باشند. نشانه‌ها ممکن است هفته‌ها بعد بروند. اگر تب، عرق، درد مفصل یا بی‌حالی پیدا کردند، به پزشک بگویند چه خورده‌اند.
جمع‌بندی
تب مالت قابل پیشگیری و قابل درمان است. راه اصلی پیشگیری، لبنیات پاستوریزه و گوشت کامل پخته است. اگر تب و درد مفصل دارید و سابقهٔ لبنیات غیرپاستوریزه یا تماس با دام دارید، به پزشک بگویید. تشخیص و درمان را پزشک تعیین می‌کند.