راهنمای بیمار

چرا شرح حال این‌قدر مهم است؟

در بیماری‌های عفونی، پاسخ سؤال‌های پزشک گاهی از چند آزمایش گران‌تر است. در منابع پزشکی آمده بررسی تب طولانی با شرح حال کامل شروع می‌شود: نشانه‌ها، سفر، شغل و محل زندگی، داروهای اخیر، تماس با حیوان یا بیمار. در بروسلوز هم گفته شده سابقهٔ تماس با دام و لبنیات به انتخاب آزمایش درست کمک می‌کند.

پس اگر چیزی را به یاد نمی‌آورید یا شرم دارید، بدانید که سؤال‌ها برای شناختن علت است، نه قضاوت.

چه مدارکی همراه بیاورید؟

• کارت شناسایی و کارت بیمه (اگر دارید)
• آزمایش‌ها و کشت‌های قبلی. همهٔ برگه‌ها، نه فقط آخرین. اگر جواب را فقط روی تلفن دارید، چاپش کنید یا عکسش را همراه بیاورید.
• عکس و گزارش تصویربرداری. رادیوگرافی، سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا ام‌آرآی، هم گزارش نوشته و هم فیلم یا سی‌دی در صورت امکان
• برگهٔ ترخیص یا گزارش عمل، اگر اخیراً بستری یا عمل شده‌اید
• فهرست داروها. همهٔ داروها، مکمل‌ها و گیاهان، با نام و تاریخ شروع. جعبه‌ها یا عکس برچسب‌ها بهتر از حافظه است. در منابع آمده مصرف دارو در ماه‌های اخیر برای بررسی تب اهمیت دارد.
• داروهای ضدمیکروب قبلی. هر آنتی‌بیوتیکی که اخیراً خورده‌اید، تقریباً چه زمانی و برای چه مدتی و چه اتفاقی افتاد. CDC می‌گوید اگر در کشور دیگری درمان شده‌اید هم بگویید.
• کارت واکسن، اگر دارید
• بیماری‌های زمینه‌ای و حساسیت‌ها. دیابت، مشکل کلیه یا کبد، ضعف ایمنی، حساسیت به دارو

اگر مدارک کامل نیست، نگران نباشید. پزشک خودش می‌گوید چه چیزی را بعداً تکمیل کنید.

چه چیزهایی را یادداشت کنید؟

پیش از ویزیت چند خط بنویسید:

• تب و علائم: از کی شروع شده، کی بالا می‌رود، چه علامت‌های دیگری هست (عرق شبانه، کاهش وزن، سرفه، درد). اگر دمای خود را ثبت کرده‌اید همان را بیاورید.
• سفر: CDC فهرست مفیدی دارد: مقصد و تاریخ سفر، فعالیت‌ها، محل اقامت، غذا و نوشیدنی، تماس با حیوان، زخم یا نیش حشره، درمان‌هایی که در سفر گرفته‌اید.
• تماس با دام و لبنیات: دامداری، ذبح، زایمان دام، شیر یا پنیر محلی یا غیرپاستوریزه
• تماس با بیمار: کسی در خانه یا محل کار که مدتی سرفه، تب یا بیماری مشابه داشته
• شغل و محل زندگی
• اتفاق‌های اخیر: عمل جراحی یا بستری، خالکوبی یا سوراخ کردن بدن
• سؤال‌های خودتان. هرچه نگرانتان کرده، حتی اگر فکر می‌کنید بی‌اهمیت است

چه سؤال‌هایی بپرسید؟

• به نظر شما علت احتمالی چیست و برای پیدا کردنش چه کار می‌کنیم؟
• چه آزمایش‌هایی لازم است و جواب کی می‌رسد؟
• تا آن موقع آیا آنتی‌بیوتیک یا دارویی لازم است؟ اگر نه، چرا؟
• آیا اطرافیان من باید مراقب باشند یا آزمایش بدهند؟
• کی دوباره برگردم، و چه علامتی باید زودتر برگردم؟
• اطلاعات من چگونه نگه داشته می‌شود؟ (اگر نگران محرمانگی هستید این را بپرسید.)

چند نکته

• بهتر است همراهی با شما بیاید که نکته‌ها را یادداشت کند.
• داروهایتان را بدون نظر پزشک قطع نکنید، حتی اگر فکر می‌کنید ربطی به عفونت ندارند. در NHS هم دربارهٔ آزمایش آمده که اگر نمی‌دانید دارویی را باید نگه دارید یا نه، قبل از مراجعه بپرسید.
• نداشتن مدارک مانع ویزیت نیست؛ بیایید و شرح حال بدهید.

اینکه چه آزمایش و چه درمانی برای شما لازم است، پزشک پس از معاینه تعیین می‌کند.

چرا تب را ثبت کنیم؟

برای پزشک فرق می‌کند که تب شما هر روز بعدازظهر بالا می‌رود، یک روز در میان می‌آید، یا فقط یک بار بوده است. حافظهٔ بیمار در بیماری معمولاً دقیق نیست، ولی یادداشت دقیق است. در منابع پزشکی هم برای تب طولانی دمای ثبت‌شده در چند نوبت مهم شمرده شده است (دمای ۳۸٫۳ یا بالاتر در چند نوبت).

چطور تب را اندازه بگیرید؟

NHS این روش را برای دماسنج دیجیتال می‌نویسد:

1. نوک دماسنج را با آب سرد و صابون بشویید.
2. نوک آن را زیر زبان بگذارید و لب‌ها را ببندید، یا زیر بغل بگذارید و بازو را محکم به بدن بچسبانید.
3. تا صدای بوق منتظر بمانید.

نکته‌ها:

• نوارهای پیشانی دقیق نیستند.
• در NHS از دماسنج شیشه‌ای و بعضی دماسنج‌های مادون‌قرمز پرهیز شده است.
• دماسنج گوشی (ترموستات گوش) را طبق دفترچهٔ راهنمایش به کار ببرید.
• در NHS آمده تب معمولاً ۳۸ درجه یا بالاتر است؛ ولی ممکن است احساس تب داشته باشید حتی وقتی عدد کمتر است. این را هم یادداشت کنید.

چه چیزهایی را بنویسید؟

برای هر بار اندازه‌گیری:

• تاریخ و ساعت
• عدد دما و محل اندازه‌گیری (زیر زبان یا زیر بغل)
• لرز یا عرق
• علائم همراه: سرفه، درد، ادرار سوزشی، اسهال، جوش، سردرد، درد مفصل
• داروی مصرف‌شده، نام و ساعت (بدون اینکه تغییری در درمان بدهید)
• مقدار آب و غذایی که خورده‌اید
• هر چیز تازه: سفر، تماس با بیمار، غذا یا لبنیات مشکوک

تعداد دفعات و ساعت‌های اندازه‌گیری را با پزشک هماهنگ کنید. یک جدول ساده روی کاغذ یا در یادداشت گوشی کافی است.

در خانه چه کنید؟

NHS برای تب بزرگسالان این‌ها را می‌گوید:

• تا حد ممکن استراحت کنید.
• مایعات فراوان بنوشید. رنگ ادرار باید زرد روشن و شفاف باشد.
• اگر ناراحتید، دارو برای کاهش تب را با رعایت راهنمای پزشک یا داروساز مصرف کنید.
• تا وقتی تب هست در خانه بمانید و با دیگران کمتر تماس بگیرید.

آنتی‌بیوتیک برای «پایین آوردن تب» توصیه نمی‌شود. توضیح بیشتر در راهنمای «مصرف درست آنتی‌بیوتیک» است.

چه زمانی نباید منتظر ثبت بمانید؟

ثبت تب جای ویزیت را نمی‌گیرد.

• اگر تب را در خانه مراقبت می‌کنید و بهتر نمی‌شود یا بدتر می‌شود، پزشک را زود ببینید (در NHS: نوبت فوری پزشک یا ۱۱۱).
• اگر تب خیلی بالاست یا پایین نمی‌آید، آن را نشانهٔ احتمالی چیز جدی‌تری بدانید و صبر نکنید.
• اگر تب با گیجی، تنفس تند، پوست کبود یا لکه‌لکه، لرز شدید، جوشی که با فشار رنگ‌پریده نمی‌شود یا سفتی گردن همراه است، با ۱۱۵ تماس بگیرید. فهرست کامل در راهنمای «کی فوری مراجعه کنم» است.

اینکه تب شما به چه علت است و چه درمانی لازم دارد، پزشک بعد از معاینه تعیین می‌کند.

آنتی‌بیوتیک چه کاری می‌کند؟

آنتی‌بیوتیک دارویی برای درمان یا پیشگیری از بعضی عفونت‌های باکتریایی است. CDC صریح می‌نویسد که آنتی‌بیوتیک روی عفونت‌های ویروسی اثر ندارد، مثل سرماخوردگی، آنفلوانزا و بیشتر گلودردها و سرفه‌ها. NHS هم می‌گوید برای سرماخوردگی، آنفلوانزا و بیشتر سرفه‌ها آنتی‌بیوتیک جواب نمی‌دهد. بعضی عفونت‌های باکتریایی، مثل بعضی سینوزیت‌ها و گوش‌دردها، خودبه‌خود هم خوب می‌شوند.

پس «تب دارم، آنتی‌بیوتیک بخورم» همیشه درست نیست. اینکه کدام عفونت باکتریایی است و دارو لازم دارد را باید پزشک بعد از معاینه (و گاهی آزمایش) تعیین کند.

چرا خودسرانه خوردن خطر دارد؟

• اثر ندارد و عارضه دارد. CDC می‌نویسد آنتی‌بیوتیکی که لازم نبوده فایده‌ای ندارد و عوارضش همچنان آسیب می‌زند. عوارض ساده شامل جوش پوستی، سرگیجه، تهوع و اسهال است. عارضهٔ جدی‌تر عفونت روده‌ای کلستریدیوم دیفیسیل است که اسهال شدید و آسیب به روده بزرگ ایجاد می‌کند.
• مقاومت میکروبی را بیشتر می‌کند. WHO مصرف بی‌مورد یا نادرست آنتی‌بیوتیک را از عوامل اصلی مقاوم شدن میکروب‌ها می‌داند. عفونت مقاوم سخت‌تر و گاهی غیرممکن درمان می‌شود (CDC). مقاوم شده میکروب است، نه بدن شما.
• ممکن است پیدا شدن علت اصلی را عقب بیندازد. در منابع بالینی دربارهٔ تب طولانی آمده که آنتی‌بیوتیک آزمایشی اثر ثابت‌شده‌ای ندارد و می‌تواند بررسی علت را به تأخیر بیندازد.

قاعده‌های ساده

1. فقط نسخهٔ پزشک. CDC: داروی تجویزشده برای دیگری را نخورید و آنتی‌بیوتیک خودتان را با کسی شریک نشوید. NHS هم می‌گوید هرگز آن را از دوست یا اقوام «قرض» نگیرید.
2. برای بعد نگه ندارید. CDC: داروی اضافی را ذخیره نکنید، چون داروی نادرست در بیماری بعدی ممکن است درمان درست را عقب بیندازد و عارضهٔ شدید بسازد.
3. درست طبق دستور بخورید. ساعت، تعداد و مدت را که پزشک یا داروساز گفته (یا برگهٔ راهنمای دارو) رعایت کنید.
4. اگر یک وعده را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را بخورید، مگر نزدیک وعدهٔ بعدی باشد. هرگز برای جبران دو برابر نخورید (NHS).
5. دوره را تمام کنید. برای عفونت‌هایی مثل عفونت استخوان، سلولیت و سل در منابع تأکید شده دوره را حتی اگر حالتان بهتر شد تا آخر ادامه دهید. در سل، قطع زودهنگام یا بدون نظر پزشک خطرناک است. اگر فکر می‌کنید دیگر لازم نیست یا عارضه دارید، اول با پزشک صحبت کنید و خودتان قطع نکنید.
6. اگر بهتر نشدید خبر بدهید. مثلاً در سلولیت، NHS می‌گوید اگر ۲ تا ۳ روز بعد از شروع آنتی‌بیوتیک احساس بهبودی نکردید به پزشک خبر دهید. زمان مناسب برای عفونت شما را پزشک می‌گوید.

عارضه‌ها و واکنش‌های حساسیتی

بیشتر آنتی‌بیوتیک‌ها اگر درست مصرف شوند مشکلی نمی‌سازند و عوارض جدی نادر است (NHS). عوارض شایع: حالت تهوع، استفراغ، نفخ و سوء‌هاضمه، اسهال.

اسهال. CDC می‌گوید اگر در ۲۴ ساعت سه بار یا بیشتر اسهال داشتید، با پزشک تماس بگیرید.

حساسیت شدید نادر است ولی اورژانس است. اگر بعد از مصرف دارو جوش پوستی، خس‌خس سینه، تنگی قفسهٔ سینه یا گلو، مشکل نفس کشیدن یا تورم صورت یا دهان پیدا کردید، فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید (NHS).

چه چیزهایی را به پزشک بگویید؟

• حساسیت‌های دارویی قبلی، حتی اگر مطمئن نیستید
• همهٔ داروهایی که مصرف می‌کنید
• بارداری یا شیردهی
• آنتی‌بیوتیک‌هایی که اخیراً خورده‌اید
• سفر یا درمانی که اخیراً در کشور دیگری داشته‌اید (CDC دربارهٔ مقاومت)

یک یادآوری

نگرفتن آنتی‌بیوتیک وقتی لازم نیست، کوتاهی پزشک یا شما نیست. CDC می‌نویسد آنتی‌بیوتیک روی ویروس‌ها اثری ندارد و حال شما را بهتر نمی‌کند.

دربارهٔ وضعیت خودتان با پزشک صحبت کنید.

چرا آزمایش و کشت؟

علائم عفونت‌های مختلف شبیه هم‌اند. تب، خستگی و درد مفصل می‌تواند علت‌های زیادی داشته باشد، پس برای پیدا کردن علت و انتخاب دارو معمولاً آزمایش لازم است. در CDC دربارهٔ بروسلوز آمده که علائم اولیه غیراختصاصی‌اند و برای تشخیص آزمایش لازم است.

کشت یعنی نمونه‌ای از خون، ادرار یا ترشح زخم را آزمایشگاه بررسی می‌کند تا میکروب شناسایی شود. جواب کشت به پزشک کمک می‌کند دارویی را انتخاب کند که روی همان میکروب اثر دارد.

قبل از آزمایش به پزشک بگویید

• آنتی‌بیوتیک یا داروی دیگری که اخیراً خورده‌اید. در بررسی تب، مصرف دارو در ماه‌های اخیر بخشی از شرح حال است (AAFP).
• همهٔ داروهایی که مصرف می‌کنید. NHS می‌گوید بعضی داروها (مثلاً رقیق‌کنندهٔ خون) ممکن است قبل از آزمایش خون متوقف شوند. این را فقط پزشک تعیین می‌کند. اگر مطمئن نیستید، قبل از مراجعه بپرسید.
• ترس از سوزن. می‌توانید به کارکنان بگویید و کسی را همراه ببرید (NHS).
• تماس با دام، لبنیات یا سفر. برای بروسلوز، CDC می‌گوید سابقهٔ تماس به انتخاب آزمایش درست کمک می‌کند و بهتر است آزمایشگاه بداند که پزشک به بروسلوز شک دارد.

چه چیزی را خودسرانه تغییر ندهید؟

• دارو را قطع یا شروع نکنید. مگر پزشک گفته باشد.
• ناشتا بودن. NHS می‌گوید ناشتایی (فقط آب) فقط برای بعضی آزمایش‌هاست و پزشک پیش از آن می‌گوید. اگر دستوری نشنیده‌اید، بپرسید.

نمونه‌گیری چگونه است؟

• آزمایش خون. در NHS آمده معمولاً حدود ۱۰ دقیقه طول می‌کشد، از رگ آرنج با سوزن گرفته می‌شود، ممکن است نیش کوتاهی حس کنید و بعد پنبه یا چسب می‌گذارند. کبودی کوچک ممکن است چند روز بماند.
• نمونه‌های دیگر (ادرار، ترشح زخم، خلط و…). روش جمع‌آوری درست را پزشک یا آزمایشگاه همان روز توضیح می‌دهند. اگر نمونه را باید خودتان بگیرید، دستور را کامل بگیرید و بپرسید.
• گاهی دو نوبت. در بروسلوز گاهی نمونهٔ دوم ۲ تا ۴ هفته بعد از اولی لازم می‌شود (CDC). در هپاتیت C اول آزمایش پادتن انجام می‌شود و اگر مثبت بود، آزمایش دوم (RNA) تأیید می‌کند ویروس فعال است یا نه (WHO). در HIV هم نتیجهٔ مثبت تست سریع باید با آزمایش تأییدی قطعی شود (WHO).

جواب‌ها کی می‌رسد؟

NHS می‌نویسد جواب آزمایش خون ممکن است بعد از چند روز و معمولاً ظرف چند هفته برسد. اگر بعد از چند هفته خبری نشد، با مطب یا متخصص تماس بگیرید. زمان جواب کشت و آزمایش‌های خاص را از خود آزمایشگاه بپرسید.

اگر جواب منفی یا مبهم بود

• یک جواب منفی همیشه پایان بررسی نیست. در NHS دربارهٔ عفونت ادراری آمده که آزمایش ادرار همیشه عفونت را نشان نمی‌دهد.
• برای HIV، اگر تماس پرخطر تازه رخ داده، ممکن است لازم باشد آزمایش را بعد از چند هفته تکرار کنید (WHO: ۲۸ روز).
• نتیجه را با پزشک مرور کنید و خودتان تفسیر نکنید.

قبل از رفتن

• جواب آزمایش‌ها و کشت‌های قبلی را با خودتان ببرید.
• اگر قرار است آزمایش مهمی بدهید که نتیجه‌اش برایتان حساس است (مثل هپاتیت یا HIV)، بپرسید اطلاعات شما چگونه نگه داشته می‌شود.
• اگر چیزی را متوجه نشدید دوباره بپرسید.

دربارهٔ آزمایش‌هایی که برای شما لازم است، پزشک تصمیم می‌گیرد.

قبل از هر چیز

همهٔ عفونت‌ها از یک راه منتقل نمی‌شوند. بعضی از هوا می‌آیند، بعضی از راه خون، بعضی از غذا و لبنیات، و بعضی با زندگی روزمره منتقل نمی‌شوند. پس به‌جای ترس کلی، بهتر است راه انتقال بیماری خودتان را از پزشک بپرسید. بیمار را از خانه و خانواده جدا نکنید مگر پزشک گفته باشد.

عادت‌هایی که برای همهٔ عفونت‌ها کمک می‌کند

شستن دست. CDC می‌گوید شستن دست از انتشار عفونت‌های تنفسی و اسهالی جلوگیری می‌کند. موقعیت‌های مهم:

• پیش و پس از پختن غذا و پیش از غذا خوردن
• پس از توالت و عوض کردن پوشک
• پس از سرفه، عطسه و فین کردن
• هنگام مراقبت از بیمار دچار استفراغ یا اسهال، و پیش و پس از مراقبت از زخم
• پس از تماس با حیوان و زباله

روش: دست‌ها را با آب جاری و صابون خیس کنید، کف کنید، دست‌کم ۲۰ ثانیه بمالید، آبکشی و با دستمال تمیز خشک کنید. اگر آب و صابون نبود، ضدعفونی‌کنندهٔ دست با دست‌کم ۶۰ درصد الکل.

وقتی تب دارید، NHS می‌گوید در خانه بمانید و تا وقتی تب ندارید با دیگران تماس نزدیک نداشته باشید.

بر حسب بیماری

سل

• سل فعال ریه از راه هوا و با سرفه و عطسه منتقل می‌شود. خطر برای کسانی که هر روز با بیمار می‌مانند بیشتر است و فضای بسته و بدون تهویه خطر را بالا می‌برد (CDC).
• در NHS آمده سل نهفته (بی‌نشانه) به دیگران منتقل نمی‌شود.
• اگر بیمار سل فعال دارد، اعضای خانه باید به پزشک خبر بدهند تا او تصمیم بگیرد چه کسی آزمایش لازم دارد.
• اینکه بیمار از چه زمانی دیگر خطری برای دیگران ندارد، پزشک تعیین می‌کند.
• طبق CDC، کامل کردن درمان هم به بهبود بیمار و هم به جلوگیری از ابتلای دیگران کمک می‌کند.

تب مالت

• انتقال از انسان به انسان بسیار نادر است (CDC، WHO).
• مشکل معمولاً غذایی است: لبنیات پاستوریزه‌نشده و گوشت نیم‌پز. اگر خانواده همان لبنیات را خورده، به پزشک بگویید.

هپاتیت B و C

• هپاتیت B و C با غذا، آب، بوسیدن، بغل کردن، سرفه و عطسه منتقل نمی‌شوند (CDC). در هپاتیت C، فرد مبتلا می‌تواند سر کار و مدرسه برود.
• از تیغ، مسواک و وسایلی که ممکن است به خون آلوده شوند مشترک استفاده نکنید (NHS، هپاتیت B).
• واکسن هپاتیت B از ابتلای افراد سالم جلوگیری می‌کند. دربارهٔ واکسن اعضای خانواده با پزشک صحبت کنید.

HIV

• طبق NHS، HIV با بوسیدن، بغل کردن، دست دادن و استفادهٔ مشترک از لیوان، ظرف و توالت منتقل نمی‌شود.
• WHO و CDC می‌گویند وقتی درمان مؤثر ویروس را در خون به حد غیرقابل‌اندازه‌گیری برساند، ویروس از راه جنسی منتقل نمی‌شود. برای راه‌های انتقال دیگر و برنامهٔ پیشگیری از پزشک بپرسید.

چه چیزهایی نیاز نیست؟

• لازم نیست غذا یا ظرف بیمار هپاتیت C یا HIV را جدا کنید، چون در منابع غذا و ظرف مشترک راه انتقال نیستند.
• لازم نیست از بغل کردن یا بوسیدن بیمار HIV یا هپاتیت بترسید.

کجا باید جدی‌تر بود؟

• NHS می‌نویسد نوزادان، افراد بالای ۷۵ سال، باردارها و کسانی که دفاع بدنشان ضعیف است بیشتر در معرض عفونت‌های جدی‌اند. اگر چنین کسی در خانه هست، در زمان بیماری یکی از اعضا بیشتر دست بشویید و اگر او تب یا علامت تازه پیدا کرد، زود به پزشک خبر دهید.
• اگر بیمار شما سل فعال یا بیماری قابل سرایت دیگری دارد، حتماً با پزشک هماهنگ کنید.

دربارهٔ بیماری خودتان و راه‌های سرایت آن با پزشک صحبت کنید.

قاعدهٔ اول

اگر فکر می‌کنید چیزی جدی اشتباه است، منتظر نمانید. NHS می‌نویسد اگر خودتان یا کودکتان ناخوش هستید و حس می‌کنید مشکل جدی است، فوراً کمک بگیرید. در ایران شمارهٔ اورژانس ۱۱۵ است.

در این حالت‌ها خودتان رانندگی نکنید. از کسی بخواهید شما را برساند، یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.

سپسیس (واکنش خطرناک بدن به عفونت)

سپسیس وقتی است که پاسخ بدن به یک عفونت به خود بدن آسیب بزند. CDC آن را فوریت پزشکی می‌داند و می‌نویسد بدون درمان سریع می‌تواند به آسیب بافت و از کار افتادن اندام‌ها برسد. هر کسی ممکن است دچار آن شود.

با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید اگر بزرگسال یا کودک بالای ۵ سال که عفونت دارد یا ناخوش است:

• گیج است، حرف زدنش نامفهوم است یا حرف‌های بی‌ربط می‌زند
• تنفس خیلی تند دارد
• پوست، لب یا زبانش کبود، رنگ‌پریده یا لکه‌لکه است
• دمایش خیلی بالا یا خیلی پایین است
• لرز غیرقابل‌کنترل دارد
• جوشی دارد که با فشار رنگ‌پریده نمی‌شود
• دردی شدید و غیرعادی دارد

در NHS آمده در سالمندان ممکن است تب بالا نباشد. اینکه ۱۸ ساعت ادرار نکرده باشد هم نشانهٔ هشدار است. تشخیص در نوزادان، کودکان خردسال، مبتلایان به زوال عقل و کسانی که نمی‌توانند خوب صحبت کنند سخت‌تر است.

چه کسانی بیشتر در معرض‌اند؟

NHS می‌نویسد خطر بیشتر است در:

• نوزادان زیر یک سال و افراد بالای ۷۵ سال
• باردارها و زنانی که تازه زایمان کرده‌اند
• افرادی که دفاع بدنشان ضعیف است (مثلاً مبتلایان به HIV، شیمی‌درمانی یا داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی)
• مبتلایان به سوختگی، بریدگی، زخم یا عفونت پوستی مثل سلولیت
• کسانی که سوند ادراری دارند

تب در فرد با دفاع بدنی ضعیف

اگر دفاع بدن شما ضعیف است (مثلاً شیمی‌درمانی، پیوند عضو، HIV یا داروهای سرکوب‌کنندهٔ ایمنی)، تب را عادی نگیرید. NHS این گروه را در معرض خطر بیشتر سپسیس می‌داند. همان روز با پزشک تماس بگیرید و اگر نشانه‌های بالا را دارید، به اورژانس بروید.

مننژیت (عفونت پردهٔ مغز)

نشانه‌ها ناگهانی می‌آیند و اول شبیه آنفلوانزا یا ناخوشی معده است. در NHS آمده در بزرگسال و کودک بالای ۵ سال به این موارد توجه کنید: تب، دست و پای سرد، سفتی گردن، سردرد بدتر شونده، حساسیت چشم به نور، استفراغ، گیجی، خواب‌آلودگی غیرعادی، تشنج.

آزمون لیوان. لبهٔ یک لیوان شفاف را محکم روی جوش‌ها یا لکه‌ها فشار دهید. اگر لکه‌ها محو نشدند، فوریت است. روی پوست تیره‌تر ممکن است کم‌رنگ‌تر دیده شود؛ کف دست و پا، داخل دهان، سفیدی چشم و زیر پلک را نگاه کنید.

در نوزاد: امتناع از شیر خوردن، گریهٔ بلند و تیز، شل یا سفت بودن بدن و برآمدگی ملاج (در NHS).

با ۱۱۵ تماس بگیرید اگر هر نشانهٔ مشکوکی به مننژیت دارید، حتی اگر همهٔ نشانه‌ها نیست.

تب در نوزاد و کودک

در NHS برای کودکان زیر ۵ سال: تب ۳۸ درجه یا بیشتر در شیرخوار زیر ۳ ماه، یا ۳۹ و بالاتر در ۳ تا ۶ ماهه؛ دمای زیر ۳۶؛ گریهٔ ضعیف و تیز؛ پاسخ ندادن مثل همیشه؛ ۱۲ ساعت ادرار نکردن؛ تنفس تند. این‌ها یعنی فوراً اورژانس.

کم‌آبی شدید

کم‌آبی در اسهال، استفراغ، تب و گرما رخ می‌دهد. NHS می‌گوید نوزادان، کودکان و سالمندان بیشتر در معرض‌اند.

با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید اگر همراه کم‌آبی این‌ها را دارید:

• پوست، لب یا زبان کبود، خاکستری، رنگ‌پریده یا لکه‌لکه
• پوست سرد
• تنفس تند یا سخت
• گیجی
• خواب‌آلودگی بیش از حد یا بیدار نشدن

این‌ها می‌تواند نشانهٔ شوک باشد (NHS). علائم کم‌آبی خفیف‌تر که باید زود به پزشک خبر بدهید: خستگی غیرعادی، سرگیجه هنگام بلند شدن که نمی‌رود، ادرار خیلی تیره یا کم.

در منبع NHS آمده اگر حال تهوع دارید، مایعات را با جرعه‌های کوچک شروع کنید و کم‌کم بیشتر کنید. اگر نشانه‌های هشدار بالا را دارید، به نوشیدن در خانه اکتفا نکنید.

نشانه‌های اختصاصی چند عفونت

• سلولیت. پوست دردناک، داغ و متورم، همراه با تب خیلی بالا، ضربان یا تنفس تند، لکه‌های ارغوانی، سرگیجه، گیجی یا پوست سرد و مرطوب. با ۱۱۵ تماس بگیرید و خودتان رانندگی نکنید.
• عفونت ادراری. اگر گیج، خواب‌آلود یا با مشکل صحبت کردن شده‌اید، اورژانس. اگر درد زیر دنده‌ها، تب با لرز یا خون در ادرار دارید، همان روز پزشک را ببینید؛ ممکن است عفونت کلیه باشد و به سپسیس برسد.
• سل. سرفهٔ خونی: همان روز تماس بگیرید. سفتی گردن با سردرد شدید، تشنج، گیجی ناگهانی یا ضعف دست و پا: اورژانس. در NHS آمده ممکن است سل به مغز رسیده باشد.
• زخم پای دیابتی یا زخم بعد از عمل. تب، قرمزی که بیشتر می‌شود، ترشح، درد بیشتر. همان روز به پزشک نشان دهید.

گزش یا خراش حیوان

زخم را فوراً با آب و صابون دست‌کم ۱۵ دقیقه بشویید (WHO). بعد، حتی اگر زخم کوچک است، همان روز برای ارزیابی به پزشک یا مرکز درمانی بروید و منتظر نشانه نمانید. در WHO آمده مرگ ناشی از هاری با درمان پیشگیرانهٔ به‌موقع قابل پیشگیری است، ولی پس از شروع نشانه‌ها تقریباً همیشه کشنده است. به همین دلیل زمان مهم است. اینکه چه درمانی لازم است را پزشک بر پایهٔ نوع تماس تعیین می‌کند.

تماس احتمالی با HIV یا خون (از جمله سوزن‌زدگی)

اگر فکر می‌کنید در ۷۲ ساعت گذشته در معرض HIV قرار گرفته‌اید، هرچه زودتر به اورژانس یا مرکز مشاورهٔ مجاز بروید. NHS این مهلت ۷۲ ساعت را می‌نویسد و می‌گوید درمان پیشگیرانهٔ اضطراری ممکن است از ابتلا جلوگیری کند. پس منتظر نمانید و شرم نکنید؛ هدف فقط محافظت از سلامت شماست.

تب در سفر یا پس از سفر به منطقهٔ مالاریا

در NHS آمده اگر به کشوری با خطر مالاریا سفر کرده‌اید و تب یا حس گرما، سرما و لرز دارید، سریع کمک بگیرید و صبر نکنید تا به خانه برسید. این توصیه در NHS تا ۱۲ ماه پس از سفر آمده است. هنگام مراجعه بگویید به کجا سفر کرده‌اید.

اگر مطمئن نیستید

اگر حس می‌کنید چیزی جدی اشتباه است، حتی اگر همهٔ نشانه‌های بالا را ندارید، کمک بگیرید. NHS هم برای مننژیت و سپسیس همین را می‌گوید. اگر شک دارید، زود تماس بگیرید.

این صفحه فهرست کامل نیست و جای معاینه را نمی‌گیرد.