هر تبی آنتی‌بیوتیک می‌خواهد؟
تب نشانهٔ این است که بدن با چیزی می‌جنگد، و آن چیز همیشه باکتری نیست. این مقاله می‌گوید چرا آنتی‌بیوتیک برای هر تب جواب نمی‌دهد، خوردن بی‌مورد آن چه خطری دارد و کجا باید نزد پزشک رفت.
وقتی تب می‌کنیم، خیلی‌ها اول از همه به یاد قرصی می‌افتند که «پارسال کار کرد». این خیلی طبیعی است: تب ناراحت‌کننده است و آدم می‌خواهد زودتر تمام شود. ولی تب فقط نشانه است، نه خودِ بیماری. بدن در جنگ با ویروس، باکتری و گاهی چیزهای غیرعفونی هم گرم می‌شود، و آنتی‌بیوتیک فقط یکی از این‌ها را هدف می‌گیرد.
آنتی‌بیوتیک روی چه چیزی اثر دارد؟
CDC صریح می‌نویسد: آنتی‌بیوتیک فقط عفونت‌های باکتریایی معینی را درمان می‌کند، مثل گلودرد استرپتوکوکی، سیاه‌سرفه و عفونت ادراری. روی ویروس‌ها اثری ندارد. سرماخوردگی، آنفلوانزا و بیشتر گلودردها و سرفه‌ها ویروسی‌اند. NHS هم می‌گوید این داروها برای سرماخوردگی، آنفلوانزا و بیشتر سرفه‌ها کار نمی‌کنند.
بعضی عفونت‌های باکتریایی هم بدون دارو خوب می‌شوند. CDC به بعضی سینوزیت‌ها و گوش‌دردها اشاره می‌کند. پس حتی «باکتریایی بودن» همیشه یعنی «دارو لازم است» نیست. NHS می‌گوید پزشک معمولاً زمانی آنتی‌بیوتیک می‌دهد که عفونت احتمالاً خودش خوب نمی‌شود، خیلی طول می‌کشد، خطر عارضهٔ جدی دارد یا ممکن است به دیگران برسد.
اگر بی‌مورد بخورم چه می‌شود؟
CDC می‌گوید آنتی‌بیوتیکی که لازم نبوده به شما کمکی نمی‌کند و عوارضش همچنان می‌تواند آسیب بزند. این عوارض می‌تواند ساده باشد (جوش، سرگیجه، تهوع، اسهال) یا جدی، مثل عفونت روده‌ای با اسهال شدید که به روده بزرگ آسیب می‌زند.
عارضهٔ دیگر، مقاومت میکروبی است. WHO مصرف نادرست و بی‌مورد آنتی‌بیوتیک را از عوامل اصلی آن می‌داند. مقاوم می‌شود میکروب، نه بدن شما، ولی نتیجه‌اش این است که عفونت‌های آینده سخت‌تر، و گاهی غیرممکن، درمان می‌شوند (CDC). وقتی چنین شود، ممکن است لازم باشد از داروهای قوی‌تر با عوارض بیشتر استفاده شود.
چرا «اول بخورم، بعد ببینم» در تب طولانی هم درست نیست؟
برای تبی که چند هفته ادامه دارد، پزشک دنبال علت می‌گردد. در منبع بالینی AAFP آمده دادن آنتی‌بیوتیک آزمایشی برای تب طولانی اثر ثابت‌شده‌ای ندارد و ممکن است پیدا شدن علت واقعی را به تأخیر بیندازد؛ مگر در بیماران خیلی کم‌دفاع یا بدحال که پزشک تصمیم دیگری می‌گیرد. علت تب طولانی هم همیشه عفونت نیست.
پس وقتی تب دارم چه کنم؟
NHS برای تب بزرگسالان می‌گوید استراحت کنید، مایعات فراوان بنوشید (رنگ ادرار باید زرد روشن و شفاف باشد) و تا وقتی تب هست در خانه بمانید. اگر ناراحتید، داروی کاهندهٔ تب را با مشورت پزشک یا داروساز مصرف کنید.
زود به پزشک خبر بدهید اگر:
- تب را در خانه مراقبت می‌کنید و بهتر نمی‌شود یا بدتر می‌شود
- تب خیلی بالاست یا پایین نمی‌آید
- تب با گیجی، تنفس تند، پوست کبود یا لکه‌لکه، لرز شدید، جوشی که با فشار محو نمی‌شود یا سفتی گردن همراه است. در این حالت با ۱۱۵ تماس بگیرید
برای مورد سوم منتظر نوبت عادی نمانید.
اگر پزشک آنتی‌بیوتیک داد
آن را درست طبق دستور بخورید. CDC می‌گوید داروی تجویزشده برای دیگران را نخورید، آنتی‌بیوتیک را برای بعد نگه ندارید و با کسی شریک نشوید. NHS هم می‌گوید آن را از دوست یا آشنا قرض نگیرید. دوره را بی‌نظر پزشک قطع نکنید؛ جزئیات در راهنمای «مصرف درست آنتی‌بیوتیک» آمده است.
جمع‌بندی
تب را نباید کوچک شمرد، ولی هر تب هم آنتی‌بیوتیک نمی‌خواهد. بهترین قدم، پیدا کردن علت است. اینکه در مورد شما چه دارویی لازم است یا لازم نیست، پزشک بعد از معاینه تعیین می‌کند.